หลักฐานทางประวัติศาสตร์

   หลักฐานทางประวัติศาสตร์ เป็นข้อมูลในอดีตที่ยังคงปรากฏให้เห็นและนำมาใช้เป็นข้อมูลใน การศึกษา เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีตและหาข้อสรุปที่ใกล้ความจริงมากที่สุด จัดแบ่งได้เป็นหลายประเภท เช่น
    การแบ่งตามยุคสมัย (หลักฐานก่อนประวัติศาสตร์ หลักฐานสมัยประวัติศาสตร์)
    แบ่งตามลักษณะการบันทึก (หลักฐานที่ ไม่ได้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร และหลักฐานที่บันทึกเป็น ลายลักษณ์อักษร)
    แบ่งตามเจตนารมณ์ของ ผู้เกี่ยวข้อง (หลักฐานที่ถ่ายทอดโดยไม่เจตนา หลักฐานที่ถ่ายทอด โดยเจตนา)
    แบ่งตามคุณค่าและคุณสมบัติของหลักฐาน
    1. หลักฐานชั้นต้น (primary sources) หมายถึง หลักฐานที่บันทึกและบอกเล่าโดยผู้เกี่ยวข้อง โดยตรง หรือรู้เห็นเหตุการณ์นั้นด้วยตนเอง
    2. หลักฐานชั้นรอง (secondary sources) หมายถึง การบันทึกเรื่องราวต่าง ๆ ของผู้ที่รับทราบ เหตุการณ์จากคำบอกเล่าของบุคคลหนึ่งอีกต่อหนึ่ง ตำราหรือหนังสือทางประวัติศาสตร์ที่มีผู้เขียนขึ้น โดยอาศัย หลักฐานชั้นต้น
ในสมัยประวัติศาสตร์จะแบ่งตามลักษณะการบันทึกซึ่งแยกได้เป็น 2 ประเภทคือ
    1. หลักฐานประเภทลายลักษณ์อักษร หมายถึง หลักฐานที่เป็นตัวหนังสือ เช่น หลักศิลาจารึก พงศาวดาร ตำนาน จดหมายเหตุ บันทึกความทรงจำ วรรณกรรม เอกสารทางวิชาการ ชีวประวัติ หนังสือพิมพ์ นิตยสาร บันทึกคำให้การหรือการสัมภาษณ์ และเอกสารราชการ หลักฐานประเภทนี้ นับเป็น พื้นฐานที่สำคัญในการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย
    2. หลักฐานประเภทไม่เป็นลายลักษณ์อักษร ได้แก่ หลักฐานทางโบราณคดี ซึ่งให้ความรู้ เกี่ยวกับ โครงสร้างและวัฒนธรรม ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็น 2 ประเภทคือ
    (1) โบราณวัตถุ เช่น พระพุทธรูป เทวรูป สัญลักษณ์ทางศาสนา และเครื่องประดับ เครื่องมือ เครื่องใช้
    (2) โบราณสถาน ได้แก่ สิ่งก่อสร้าง โดยฝีมือมนุษย์อยู่ติดกับพื้นดิน เช่น กำแพงเมือง คูเมือง คูน้ำ วัด เจดีย์ ปราสาท ถนน สระน้ำ

Ref : http://www2.se-ed.net/nfed/history/index_his.html 14/02/2008